Sau hội nghị COP26 được tổ chức tại Glasgow vào cuối năm 2021, Việt Nam hiện đang xây dựng dự án phát triển thị trường carbon trong nước, tập trung vào việc giao dịch bắt buộc hạn ngạch phát thải khí nhà kính (GHG) cho các ngành và doanh nghiệp trong thị trường nội địa, đồng thời xem xét tích hợp với thị trường quốc tế. Tháng 1 năm 2022, Chính phủ Việt Nam đã ban hành ba văn bản pháp lý mới liên quan đến giảm phát thải GHG và bảo vệ tầng ozone, mở đường cho việc thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2050 như đã cam kết tại COP26. Các văn bản này bao gồm:
- Nghị định 6 của Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 7 tháng 1 năm 2022 (Nghị định 6/2022);
- Thông tư 1 của Bộ Tài nguyên và Môi trường (MONRE) ban hành và có hiệu lực từ ngày 7 tháng 1 năm 2022 về ứng phó với biến đổi khí hậu (Thông tư 1/2022); và
- Quyết định 1 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành danh mục ngành, cơ sở phát thải GHG phải kiểm kê khí nhà kính, có hiệu lực từ ngày 18 tháng 1 năm 2022 (Quyết định 1/2022).
Theo Quyết định 1/2022, có 21 ngành và 1.912 doanh nghiệp trên khắp Việt Nam phải thực hiện kiểm kê GHG và đáp ứng các hạn ngạch phát thải cụ thể. Các doanh nghiệp này thuộc nhiều lĩnh vực có mức phát thải GHG đáng kể trong hoạt động sản xuất và vận hành, bao gồm năng lượng, giao thông vận tải, xây dựng, sản xuất, nông nghiệp và chất thải. Từ năm 2023 và định kỳ hai năm một lần, khu vực tư nhân phải thực hiện kiểm kê GHG, lập báo cáo kiểm kê GHG và gửi báo cáo cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để thẩm định. Doanh nghiệp cũng cần cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền dữ liệu vận hành và thông tin liên quan của năm trước nhằm phục vụ kiểm kê GHG trong chuỗi giá trị trước ngày 31 tháng 3. Điều này nghĩa là trong năm 2024 và 2025, các doanh nghiệp nằm trong danh sách phải nộp báo cáo kế toán GHG.
Danh sách này có thể sẽ tiếp tục được mở rộng, với ngày càng nhiều doanh nghiệp từ các ngành khác nhau phải tuân thủ quy định. Các doanh nghiệp phải giảm phát thải GHG theo lộ trình sau:
- Cung cấp thông tin và dữ liệu cho kiểm kê GHG, xây dựng và thực hiện các phương pháp giảm phát thải GHG phù hợp với điều kiện của cơ sở; và
- Trong giai đoạn 2026 đến 2030, thực hiện kiểm kê GHG, xây dựng và triển khai kế hoạch giảm phát thải GHG theo hạn ngạch do Bộ Tài nguyên và Môi trường (MONRE) quy định; được phép trao đổi, bán và mua hạn ngạch phát thải GHG cũng như tín chỉ carbon trên sàn giao dịch tín chỉ carbon.
Ngoài ra, các doanh nghiệp này còn phải, trong số các nghĩa vụ khác:
- Từ năm 2025 và định kỳ hai năm một lần, hoàn thành báo cáo kết quả kiểm kê GHG và gửi MONRE trước ngày 1 tháng 12 của kỳ báo cáo.
- Từ năm 2027, gửi báo cáo về kết quả giảm phát thải GHG của năm trước đến cơ quan có thẩm quyền trước ngày 31 tháng 3 hằng năm;
- Tuân thủ các quy định về đo lường, báo cáo và thẩm định kết quả giảm phát thải GHG;
Chủ đề thị trường carbon ngày càng trở nên quan trọng đối với doanh nghiệp, đặc biệt là 1.912 doanh nghiệp trong danh sách, do áp lực từ pháp luật và sự thay đổi trong chuỗi giá trị. Tuy nhiên, dù hiểu tầm quan trọng của chuyển đổi xanh, nhiều doanh nghiệp vẫn còn do dự và gặp khó khăn trong việc triển khai kế toán GHG cũng như kiểm kê hoạt động sản xuất kinh doanh. Khó khăn này có thể xuất phát từ nhiều yếu tố nội tại, bao gồm tính phức tạp và thách thức trong việc xác định, tính toán phát thải, khiến việc đạt độ chính xác của chỉ số trở nên khó khăn. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp chưa thể hiện rõ việc tích hợp các hoạt động ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) từ chiến lược đến kế hoạch cụ thể, thiếu phân tích ESG xuyên suốt chuỗi cung ứng.
Kế toán carbon có thể được xem là BƯỚC 1 của quá trình và ngày càng quan trọng đối với doanh nghiệp khi thế giới đối mặt với thách thức cấp bách không chỉ từ biến đổi khí hậu mà còn từ yêu cầu tuân thủ chính sách. Với doanh nghiệp Việt Nam, tuân thủ nghĩa vụ báo cáo GHG không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là cơ hội để hướng tới một tương lai bền vững hơn. Một mặt, điều này đòi hỏi đầu tư đáng kể vào thu thập dữ liệu, hệ thống báo cáo và nhân sự có chuyên môn. Mặt khác, đây là cơ hội để nâng cao hiệu quả vận hành, giảm tác động môi trường và tạo lợi thế cạnh tranh trong thị trường ngày càng quan tâm đến bền vững.
Khi quy định báo cáo GHG bắt buộc có hiệu lực trong năm 2024, Nuoa.io sẵn sàng trở thành đối tác tin cậy của các doanh nghiệp Việt Nam. Bằng việc cung cấp một nền tảng toàn diện và thân thiện với người dùng, Nuoa.io giúp doanh nghiệp điều hướng quy trình báo cáo dễ dàng hơn, đồng thời mở khóa tiềm năng bền vững cho thành công dài hạn.