Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM) là một cải cách thuế và giá carbon được đề xuất nhằm giảm lượng phát thải carbon gắn với hàng hóa nhập khẩu vào EU. Đối với các quốc gia như Việt Nam, nơi phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu sang EU, CBAM có thể tạo ra những tác động đáng kể đối với doanh nghiệp. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá các tác động chính của CBAM đối với những ngành xuất khẩu lớn sang EU tại Việt Nam và đề xuất chiến lược để doanh nghiệp ứng phó với các thách thức do CBAM đặt ra.

Chi phí tuân thủ tăng cao

CBAM được thiết kế để ngăn ngừa rò rỉ carbon và tạo sân chơi bình đẳng bằng cách áp giá carbon lên hàng hóa nhập khẩu dựa trên lượng phát thải carbon hàm chứa. Các ngành xuất khẩu lớn sang EU tại Việt Nam có thể đối mặt với chi phí gia tăng do các yêu cầu định giá carbon bổ sung. Để giảm thiểu thách thức này, doanh nghiệp nên cân nhắc triển khai các biện pháp giảm dấu chân carbon và nâng cao hiệu quả carbon trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Các biện pháp này có thể bao gồm áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, đầu tư vào năng lượng tái tạo hoặc tối ưu logistics để giảm phát thải.

Lợi thế cạnh tranh bị gián đoạn

Những ngành công nghiệp Việt Nam từng có lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU nhờ chi phí sản xuất thấp có thể đối mặt với nguy cơ mất lợi thế dưới CBAM. Lý do là các doanh nghiệp từ những quốc gia có quy định môi trường nghiêm ngặt hơn và phát thải carbon thấp hơn có thể có lợi thế về giá. Để ứng phó, doanh nghiệp nên tập trung nâng cao hiệu quả môi trường và thực hành bền vững. Nhấn mạnh chứng nhận thân thiện môi trường, quảng bá sản phẩm xanh và truyền thông chủ động về cam kết giảm phát thải carbon có thể giúp duy trì năng lực cạnh tranh.

Gánh nặng hành chính và tuân thủ

Việc triển khai CBAM sẽ yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dữ liệu chính xác về cường độ carbon của hàng hóa. Điều này có thể tạo gánh nặng hành chính, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ có nguồn lực hạn chế. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống nội bộ vững chắc cho kế toán và báo cáo carbon. Tìm kiếm hướng dẫn chuyên gia, hợp tác với hiệp hội ngành hoặc sử dụng phần mềm chuyên biệt có thể giúp tinh gọn quy trình tuân thủ và đảm bảo đo lường, báo cáo carbon chính xác.

Đa dạng hóa thị trường

Để giảm thiểu tác động tiêu cực tiềm tàng của CBAM, doanh nghiệp nên cân nhắc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu ngoài EU. Bằng cách mở rộng sang các khu vực khác như châu Á hoặc Bắc Mỹ, doanh nghiệp có thể giảm phụ thuộc vào thị trường EU và hạn chế rủi ro xung đột thương mại hoặc gián đoạn do CBAM gây ra. Nghiên cứu thị trường, xác định cơ hội tăng trưởng mới và xây dựng chiến lược phù hợp cho từng thị trường sẽ giúp doanh nghiệp thích ứng với động lực thương mại thay đổi.

Hợp tác và vận động chính sách

Trước các quan ngại về tính tương thích của CBAM với luật WTO và khả năng phát sinh xung đột thương mại, doanh nghiệp nên chủ động tham gia các nỗ lực hợp tác và vận động chính sách. Điều này có thể bao gồm làm việc với hiệp hội ngành, phòng thương mại và cơ quan chính phủ để đại diện cho lợi ích của các ngành xuất khẩu sang EU tại Việt Nam. Tham gia đối thoại, đóng góp ý kiến trong quá trình xây dựng chính sách và đề xuất phương án thay thế hoặc miễn trừ cho các ngành dễ bị tổn thương có thể giúp định hình việc triển khai CBAM theo hướng giảm thiểu tác động tiêu cực.

Kết luận

Việc đưa CBAM vào thực thi đặt ra thách thức đáng kể cho các ngành xuất khẩu lớn sang EU tại Việt Nam. Tuy nhiên, với các biện pháp chủ động, doanh nghiệp có thể điều hướng thách thức và biến chúng thành cơ hội. Bằng cách áp dụng thực hành bền vững, cải thiện hiệu quả carbon, đa dạng hóa thị trường và tích cực tham gia vận động chính sách, doanh nghiệp có thể giảm thiểu tác động của CBAM và đảm bảo năng lực cạnh tranh dài hạn trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang thay đổi.

Tài liệu tham khảo: