Giới thiệu
Tháng 9 năm 2023, Hội đồng và Nghị viện châu Âu đạt được thỏa thuận tạm thời nhằm tăng cường Chỉ thị Green Claims của EU. Chỉ thị này, được đề xuất vào tháng 3 năm 2022, là một phần trong các nỗ lực rộng hơn của EU nhằm trao quyền cho người tiêu dùng trong chuyển đổi bền vững. Mục tiêu của chỉ thị là giải quyết các tuyên bố xanh thiếu cơ sở, các nhãn môi trường gây hiểu nhầm và tình trạng thiếu minh bạch bằng cách yêu cầu doanh nghiệp chứng minh tuyên bố của mình bằng bằng chứng khoa học. Đối với doanh nghiệp, chỉ thị tạo ra một bối cảnh mới nơi các tiêu chuẩn, minh bạch và niềm tin của người tiêu dùng trở thành điều kiện cốt lõi để cạnh tranh tại thị trường EU.
Thỏa thuận tạm thời đưa ra một số yêu cầu trọng yếu, bao gồm tiêu chí rõ ràng cho nhãn bền vững, cải thiện minh bạch, cấm các tuyên bố môi trường chung chung và làm rõ việc sử dụng hệ thống bù trừ phát thải carbon. Chỉ thị cũng liên kết với các quy định khí hậu và môi trường khác như Chỉ thị Báo cáo Bền vững Doanh nghiệp và Luật Công bố Khí hậu California, nhấn mạnh tầm quan trọng của trách nhiệm doanh nghiệp trong giảm thiểu biến đổi khí hậu.
Phạm vi và khả năng áp dụng
Chỉ thị Green Claims ảnh hưởng đáng kể đến các doanh nghiệp tại EU, ngoại trừ doanh nghiệp siêu nhỏ đáp ứng một số tiêu chí nhất định. Đối với các doanh nghiệp nhắm đến người tiêu dùng EU, mục tiêu là thiết lập tiêu chuẩn toàn cầu cho các tuyên bố môi trường, bảo đảm minh bạch và niềm tin của người tiêu dùng. Các công ty muốn đưa ra tuyên bố như vậy cần chú ý đến các tiêu chuẩn này khi tham gia thị trường EU, chứng minh tuyên bố và thu thập bằng chứng để giảm rủi ro pháp lý và uy tín.
Chỉ thị cũng liên quan đến greenwashing bằng cách thực thi các yêu cầu chặt chẽ hơn đối với tuyên bố môi trường, bảo đảm tuyên bố được chứng minh bằng bằng chứng khoa học. Điều này làm giảm nguy cơ thông tin sai lệch, thúc đẩy cải tiến sản phẩm và minh bạch trong ghi nhãn môi trường.
Lộ trình và triển khai
Chỉ thị Green Claims có hiệu lực 20 ngày sau khi được công bố trên Công báo EU. Các quốc gia thành viên có 18 tháng để chuyển hóa vào luật quốc gia, sau đó doanh nghiệp có thêm thời gian để tuân thủ. Dự kiến quy định sẽ áp dụng sau khoảng 30 tháng, có thể trong năm 2026 hoặc 2027 tùy tiến độ thực thi.
Ủy ban châu Âu giám sát quá trình triển khai và phối hợp với các quốc gia thành viên để xây dựng quy trình xác minh và cơ quan có thẩm quyền. Cách tiếp cận tập trung này nhấn mạnh cam kết của EU trong việc hài hòa tiêu chuẩn môi trường và tăng cường bảo vệ người tiêu dùng.
Tác động đối với nhà xuất khẩu châu Á
Chỉ thị tác động đến các nhà xuất khẩu châu Á vì các công ty đưa tuyên bố môi trường về sản phẩm vào EU phải đáp ứng tiêu chí nghiêm ngặt. Để bán sản phẩm tại EU, doanh nghiệp cần chuẩn bị dữ liệu đáng tin cậy và tránh các tuyên bố không thể chứng minh.
Trước hết, doanh nghiệp cần có bằng chứng vững chắc để hỗ trợ tuyên bố và phải đưa ra phát ngôn chính xác. Tùy thuộc sản phẩm hoặc dịch vụ, họ có thể cần chứng chỉ để chứng minh tuyên bố. Các công ty cũng cần theo dõi sản phẩm trong toàn bộ vòng đời, từ sản xuất đến thải bỏ, để hiểu đầy đủ tác động môi trường, bao gồm sử dụng năng lượng, phát thải và phát sinh chất thải.
Nhìn chung, doanh nghiệp châu Á xuất khẩu vào EU sẽ cần nâng cao năng lực hiểu và truyền thông tác động môi trường của sản phẩm. Điều này có thể đòi hỏi đầu tư vào nghiên cứu, chứng nhận và thay đổi quy trình sản xuất để phù hợp tiêu chuẩn.
Thực thi và tuân thủ
Việc thực thi Chỉ thị Green Claims bao gồm quy trình có cấu trúc trong Điều 16 về xử lý khiếu nại và tiếp cận công lý. Các quốc gia thành viên chỉ định cơ quan có thẩm quyền, thiết lập quy trình xác minh và yêu cầu dữ liệu cụ thể của doanh nghiệp để hỗ trợ tuyên bố xanh. Nếu không tuân thủ, doanh nghiệp có thể phải cải chính, chịu phạt tài chính lên đến 4% doanh thu hằng năm, bị tịch thu doanh thu liên quan hoặc bị loại khỏi đấu thầu và tài trợ công trong tối đa 12 tháng.
Người tiêu dùng cũng góp phần vào trách nhiệm giải trình thông qua các tổ chức đủ điều kiện, như nhóm bảo vệ người tiêu dùng, để thách thức các tuyên bố xanh đáng ngờ. Chỉ thị giúp tạo thông tin môi trường đáng tin cậy hơn, giảm chi phí cho doanh nghiệp xuyên biên giới và thúc đẩy chuyển đổi xanh.
Phê bình, cập nhật và định hướng tương lai
Trong quá trình sửa đổi chỉ thị, các bên liên quan đã góp ý thông qua tham vấn công khai, khảo sát trực tuyến và hội thảo. Hiệp hội doanh nghiệp ủng hộ chứng nhận độc lập và truyền thông linh hoạt về thông tin môi trường, trong khi các tổ chức môi trường nhấn mạnh việc tận dụng các công cụ hiện có như nhãn sinh thái loại I.
Một số phê bình xoay quanh cơ chế thực thi, phạm vi hẹp về phát thải carbon, khoảng trống phương pháp luận và hướng dẫn bị làm loãng do vận động hành lang. Dù vậy, Chỉ thị Green Claims vẫn tạo ra cơ hội đáng kể: mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng độ tin cậy, ngăn chặn greenwashing và bảo đảm trách nhiệm giải trình cho các tuyên bố môi trường.
Tiềm năng xác minh bởi bên thứ ba theo chỉ thị
Để trở thành bên xác minh thứ ba theo Chỉ thị Green Claims, doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chí cụ thể của EU. Tổ chức xác minh phải được công nhận chính thức, độc lập với doanh nghiệp được xác minh, chịu trách nhiệm đánh giá tuyên bố môi trường và cấp chứng chỉ được công nhận.
Các bước cần thiết bao gồm đạt công nhận, bảo đảm chuyên môn đánh giá môi trường, hiểu yêu cầu của chỉ thị, tuân thủ tuyên bố dựa trên bằng chứng, thiết lập quy trình tài liệu rõ ràng và xây dựng mạng lưới chứng nhận bên thứ ba.
Kết luận
Chỉ thị Green Claims của EU là bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy trách nhiệm môi trường tại thị trường EU. Với tiêu chuẩn xác minh nghiêm ngặt và yêu cầu minh bạch, chỉ thị chống greenwashing, xây dựng niềm tin người tiêu dùng và thúc đẩy nỗ lực bền vững thực chất của doanh nghiệp.
Tác giả chính:
Hieu Dinhin
Email: hieu.dinh@nuoa.ioÔng Hieu Dinh là lãnh đạo doanh nghiệp giàu kinh nghiệm trong nhiều ngành. Kinh nghiệm trước đây của ông bao gồm tư vấn chính sách phát triển, đầu tư kinh tế tuần hoàn và các hoạt động doanh nghiệp. Ông có bằng MBA từ INSEAD, ngôi trường uy tín toàn cầu về kinh doanh bền vững và đổi mới. Hieu hoàn thành Cử nhân Kinh tế và Tài chính tại Đại học RMIT với High Distinction theo học bổng toàn phần.