Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia 8 được phê duyệt
Quy hoạch điện VIII cho giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, được Chính phủ ban hành ngày 15 tháng 5. Đây là tiền đề quan trọng để triển khai thỏa thuận Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng (JETP) với các quốc gia G7+ năm 2022 và từng bước đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đã được Việt Nam tuyên bố tại COP26 ở Glasgow năm 2021. Bằng cách thúc đẩy các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời và thủy điện, chiến lược này đặc biệt tập trung giảm thiểu tác động tiêu cực của ngành điện đối với môi trường. Mục tiêu cuối cùng của PDP8 là giảm phát thải khí nhà kính (GHG) của ngành điện Việt Nam.
Nguồn cung điện tại Việt Nam dự kiến sẽ chuyển dịch mạnh từ các nguồn năng lượng truyền thống như than và dầu sang các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời và sinh khối sau khi Quy hoạch điện VIII (PDP8) được triển khai. Tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu phát điện dự kiến đạt 32% vào năm 2030 và 67,5-71,5% vào năm 2050. Công suất các nhà máy nhiệt điện than dự kiến giảm dần từ hơn 30.000 MW vào năm 2030 xuống 25.600 MW vào năm 2050, đồng thời chuyển đổi sang nhiên liệu sinh khối/amoniac. Các nguồn điện khí sẽ được phát triển bằng khí trong nước và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu. Điện hạt nhân không được đưa vào quy hoạch.
Theo dự thảo PDP8, quy mô điện mặt trời và điện gió dự kiến sẽ đạt khoảng 19.500 MW và 28.480 MW vào năm 2030, và tăng lên 168.900 MW và 153.550 MW vào năm 2050, thể hiện sự chuyển đổi năng lượng mạnh mẽ của Việt Nam. Năng lượng tái tạo chiếm 48,8% hỗn hợp năng lượng vào năm 2020 (bao gồm thủy điện, không bao gồm thủy điện lớn), và dự kiến sẽ tăng lên 66,2% vào năm 2050.
Mục tiêu kiểm soát phát thải khí nhà kính của PDP8
Theo đó, mục tiêu kiểm soát phát thải GHG của PDP8 là 204-254 triệu tấn vào năm 2030 và khoảng 27-31 triệu tấn vào năm 2050. Theo dữ liệu Climatewatch, phát thải GHG từ ngành năng lượng của Việt Nam vào khoảng 299,55 triệu tấn năm 2019, trong đó phát thải từ sản xuất điện khoảng 155,23 triệu tấn. Dự báo theo kịch bản phát triển thông thường (BAU) cho thấy đến năm 2030, ngành năng lượng Việt Nam sẽ phát thải 678,4 triệu tấn, trong đó phát thải từ sản xuất điện khoảng 452,3 triệu tấn. Có thể thấy PDP8 đặt mục tiêu giảm phát thải lớn gấp khoảng hai lần so với hiện tại. Với các chính sách nổi bật về giảm phát thải carbon, PDP8 hướng tới một ngành phát điện bền vững và thân thiện với môi trường.
Lợi ích xã hội & tư nhân & chi phí của PDP8
Xét về lợi ích tổng thể cho quốc gia, quá trình chuyển dịch năng lượng, giảm điện than, tăng điện khí và phát triển các nguồn năng lượng tái tạo đã được hoạch định với mục tiêu giảm phát thải GHG. Đến năm 2035, phát thải CO2 từ ngành điện dự kiến đạt đỉnh ở mức 239 triệu tấn, và đến năm 2050 giảm xuống còn 30 triệu tấn, phù hợp với Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu và bảo đảm ngành điện đóng góp vào mục tiêu trung hòa carbon của đất nước vào năm 2050.
Về chi phí điện, nếu PDP8 được triển khai sớm, bên cạnh mục tiêu giảm thiểu biến đổi khí hậu, các nguồn năng lượng xanh sẽ mang lại khả năng tiết kiệm chi phí tốt hơn cho từng cá nhân. Cụ thể, đối với các nguồn năng lượng truyền thống như điện than và điện khí, chi phí chịu ảnh hưởng lớn từ giá nhiên liệu như than và khí tự nhiên. Khi nhu cầu điện tăng và nguồn nhiên liệu hóa thạch dần cạn kiệt, thiếu ổn định do xung đột Nga - Ukraine, giá điện được dự báo sẽ tăng.
Ngược lại, đối với điện gió và điện mặt trời, tiến bộ công nghệ cho thấy chi phí sản xuất đã giảm đáng kể trong thập kỷ qua. Chi phí điện mặt trời dự kiến giảm xuống khoảng 5-6 cent/kWh vào năm 2030 và còn thấp hơn sau đó. Hiện nay, điện gió có chi phí tương đương điện khí, nhưng được dự báo sẽ thấp hơn điện than vào năm 2030. Trong dự thảo PDP8, giá điện ước tính khoảng 8,2-9 cent/kWh vào năm 2030 và khoảng 10,2-10,5 cent/kWh vào năm 2050, bao gồm chi phí lưới điện, lưu trữ năng lượng và các nhiên liệu chi phí cao như thủy điện, amoniac sau năm 2030.
Ý nghĩa kinh doanh của PDP8
Với trọng tâm vào năng lượng tái tạo và các nguồn năng lượng sạch như điện mặt trời, điện gió và điện khí, PDP8 mở ra nhiều cơ hội kinh doanh đáng kể cho các doanh nghiệp tham gia phát điện tái tạo, sản xuất thiết bị và phát triển hạ tầng liên quan. Quy hoạch này tạo nền tảng cho các khoản đầu tư lớn vào ngành điện, khuyến khích nghiên cứu và phát triển công nghệ năng lượng sạch cùng các giải pháp bền vững. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng, kỹ thuật và quản lý dự án cũng có thể hưởng lợi từ nhu cầu phát triển hạ tầng được nêu trong quy hoạch.
Kết luận
PDP8 mang lại nhiều cơ hội hấp dẫn cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, phát triển hạ tầng và các ngành liên quan. Trọng tâm vào năng lượng sạch, triển vọng đầu tư và định hướng chính sách khiến đây trở thành một khuôn khổ quan trọng cho tăng trưởng kinh tế bền vững của ngành điện Việt Nam. Khi tận dụng các cơ hội này, doanh nghiệp cũng cần nhận thức rõ tầm quan trọng ngày càng tăng của việc công bố phát thải khí nhà kính (GHG) trên toàn bộ các scope. Tính minh bạch này không chỉ cần thiết để phù hợp với các tiêu chuẩn bền vững toàn cầu mà còn để đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Công bố GHG toàn diện, đặc biệt trong bối cảnh các dự án năng lượng và hạ tầng, giúp doanh nghiệp vừa đóng góp vừa hưởng lợi từ quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp.
Tác giả chính:
Lan Nguyenin
Email: lan.nguyen@nuoa.ioBà Lan Nguyễn thực hiện nghiên cứu tiến sĩ về Kinh tế, Môi trường, Tiến hóa và Sinh thái tại Đại học Dartmouth danh tiếng (Hoa Kỳ). Nghiên cứu của bà tập trung vào chính sách tăng trưởng xanh, quản lý tài nguyên thiên nhiên, chính sách môi trường và sinh thái